Amina Elmi, Europejską Poetką Wolności 2026

Duńska poetka somalijskiego pochodzenia Amina Elmi jest tegoroczną zdobywczynią Nagrody Literackiej Miasta Gdańska „Europejski Poeta Wolności”. Jury uhonorowało jej tom „Z całą miłością” w wyborze i przekładzie Bogusławy Sochańskiej.

Żarliwa i nieobojętna poezja Laureatki przypomina, że niemożliwy jest bunt bez miłości – zaangażowanie w sprawy świata wynika z głębokiej troski o to, co piękne i kruche, sprawiedliwe i autentyczne. 32-letnia Amina Elmi jest najmłodszą dotąd zwyciężczynią Nagrody EPW. Wręczenie nagród odbędzie się 17 kwietnia podczas Festiwalu Europejski Poeta Wolności (16-18 kwietnia).

Jury Nagrody Literackiej Miasta Gdańska „Europejski Poeta Wolności” 6 marca 2026 roku obradowało w Gdańsku w składzie: Anna Czekanowicz, Krzysztof Czyżewski (przewodniczący Jury), Cezary Łasiczka, Stanisław Rosiek, Anda Rottenberg, Michał Rusinek, Beata Stasińska, Olga Tokarczuk (obecna on-line) oraz Andrzej Jagodziński (niegłosujący sekretarz Jury). Jurorzy i Jurorki wybierali spośród sześciu książek poetyckich nominowanych w edycji 2024-2026.

Zróżnicowanie formalne i tematyczne tomów, przy jednocześnie wysokim poziomie artystycznym omawianej poezji, wywołało zaangażowaną dyskusję między Jurorami. Wiele wątków w tej rozmowie dotyczyło kierunków rozwoju języka współczesnej poezji: redefinicji granic wyznaczonych tradycjami europejskiej poezji, powrotu do klasycznych wzorców, poszukiwania autentycznych, osobistych idiomów. Po niemal czterogodzinnej dyskusji Jury zdecydowało o przyznaniu Nagrody Aminie Elmi oraz jej tłumaczce Bogusławie Sochańskiej.

W uzasadnieniu werdyktu Jury czytamy:

Urodzona w Somalii duńska poetka Amina Elmi studiowała anglistykę w Aalborgu i ukończyła kopenhaską szkołę pisarzy. Zna więc kulturę europejską i świetnie się w niej porusza, a jednak nie znalazła dotąd własnego miejsca w duńskiej rzeczywistości.

Tom poezji „Z całą miłością” to przejmujące świadectwo losu nieakceptowanej i wykluczonej imigrantki, która pragnie w Europie znaleźć swój dom i wziąć za niego odpowiedzialność. Zbuntowana przystawia nam zwierciadło, a jednocześnie wyciąga rękę, otwierając drogę do wspólnego życia i wspólnej walki. Także do miłości wolnej od obyczajowej przemocy, czego świadectwem są jej piękne i czyste w swym liryzmie erotyki.

Poruszające wiersze Aminy Elmi to gniewny i zarazem pełen empatii głos globalnej większości zamieszkującej Europę. Głos ten niejednokrotnie rozbrzmiewał wśród finalistów gdańskiej Nagrody, a teraz – po raz pierwszy – sięga po najwyższy laur Europejskiego Poety Wolności.

Poznaj nagrodzony tom

Sylwetki laureatek

AMINA ELMI (ur. 1994) – duńska poetka somalijskiego pochodzenia. Studiowała anglistykę na Uniwersytecie w Aalborgu, jest także absolwentką kopenhaskiej szkoły pisarzy Forfatterskolen (2023). Jej głośny debiutancki tom „Barbar [Tavshedens objekt]” (Barbarzyńca [Przedmiot milczenia]) ukazał się w sierpniu 2023 roku i zaledwie kilka tygodni po premierze prawa do jego publikacji zostały sprzedane wydawcom z Norwegii oraz Szwecji. Tom uzyskał m.in. prestiżową duńską nagrodę za debiut Bogforums Debutantpris (2023).

BOGUSŁAWA SOCHAŃSKA (ur. 1955) – tłumaczka, eseistka, wydawczyni. Absolwentka filologii duńskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza, gdzie w latach 1980–1995 pracowała jako asystentka i wykładowczyni w Katedrze Skandynawistyki. W latach 1995–1999 attaché i radca kulturalny ambasady PR w Kopenhadze. Była dyrektorką Duńskiego Instytutu Kultury w Polsce (1999–2020). Od 2021 roku prowadzi Szkołę Języków Skandynawskich Driada i współprowadzi Wydawnictwo Driada. Członkini Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i Stowarzyszenia Tłumaczy Literackich.

W tej edycji do finału zakwalifikowało się sześć tomów:

Amina Elmi „Z całą miłością”, wybór i przekład z jęz. duńskiego Bogusława Sochańska;
Nora Iuga „Niewola kręgu”, przekład z jęz. rumuńskiego Enormi Stationis;
Laima Kreivytė „Stany nieważkości”, wybór i przekład z jęz. litewskiego Dominika Jagiełka;
Luigi Nacci „Jak przechodzi światło. Wiersze z lat 2004–2024”, wybór i przekład z jęz. włoskiego Joanna Ganobis;
Roger Robinson „Przenośny raj”, przekład z jęz. angielskiego Bartosz Wójcik;
A.E. Stallings „Druga strona detalu. Wiersze z lat 1999–2024”, wybór i przekład z jęz. angielskiego Janusz Solarz.

W aktualnej edycji Nagrody konkurs był otwarty dla tłumaczy i tłumaczek przekładających z języków angielskiego, duńskiego oraz farerskiego, greckiego, litewskiego, rumuńskiego i włoskiego. Co istotne, to właśnie autorzy przekładów zgłaszają do konkursu poetów i poetki tworzących w jednym z języków dookreślonych dla danej edycji.

O Nagrodzie

Nagroda Literacka Miasta Gdańska „Europejski Poeta Wolności” przyznawana jest w trybie dwuletnim. Jej celem jest promocja zjawisk poetyckich o wysokiej wartości artystycznej, które poruszają jeden z najważniejszych tematów współczesnego świata – temat wolności. W każdej edycji Nagroda przyznawana jest autorowi/autorce oraz tłumaczowi/tłumaczce wyróżnionego tomu. Nagroda posiada wymiar finansowy: uhonorowani poeci otrzymują 100 tys. zł, a tłumacze 20 tys. zł.

Seria wydawnicza

Konkursowi towarzyszy seria wydawnicza, w ramach której publikowane są przekłady nominowanych tomów. Obecnie liczy ona 63 dwujęzyczne pozycje i tworzy najobszerniejszą w Polsce bibliotekę współczesnej poezji tworzonej w językach europejskich.

Tomy tej edycji dzielą poetyckie idiolekty i doświadczenia twórców, łączy zaś niezwykłe wyczulenie na sprawy współczesności. W najnowszej serii wprowadziliśmy nowość: w każdej książce czytelnicy znajdą napisane przez tłumaczy i tłumaczki posłowie. Tegoroczna seria ukazała się w redakcji Joanny Mueller i opracowaniu graficznym Macieja Bychowskiego.

Foto: https://podprad.pl

źródło: https://www.gdansk.pl