Józef Maksymilian Ossoliński, twórca Ossolineum, patronem roku 2026

Bez jego zbierackiej pasji wiele dzieł zapewne by nie ocalało. Stworzona przez niego biblioteka jest dziś jedną z najważniejszych instytucji polskiej kultury, choć większość zbiorów znajduje się za granicą. Rok 2026 Sejm ustanowił Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego.

Ossolineum dziś ma w swych zbiorach m.in. oryginał pierwszego wydania „De revolitionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika, ponad 23 tys. rękopisów, 70 tys. starodruków, w tym unikatowe wydania dzieł Mikołaja Reja, Andrzeja Frycza Modrzewskiego oraz najstarszą zachowaną w całości książkę w języku polskim – „Ecclesiastes” – wydrukowanę w Krakowie w 1522 r., a także wydane w 1586 r. „Pieśni” Jana Kochanowskiego.

Podwaliny tego zbioru zbudował w Wiedniu Józef Maksymilian Ossoliński. Zakład Narodowy im. Ossolińskich przez ponad stulecie znajdował się we Lwowie i to tam po II wojnie światowej została większość kolekcji. Dopiero w ostatnich latach, w cyfrowej formie, znów dostępna jest w Polsce. Do Wrocławia, gdzie od 1946 r. mieści się siedziba Ossolineum, trafiła ta część zbiorów, którą w obliczu nacierającej Armii Czerwonej ze Lwowa wywieźli Niemcy. Choć nalegali, by były to dzieła cenne dla kultury niemieckiej, kierujący placówką w czasach okupacji prof. Mieczysław Gębarowicz zdołał do skrzyń zapakować rzadkie wydania dzieł Słowackiego, Fredry, Reymonta i rękopis „Pana Tadeusza”. Z wcielonego do ZSRR Lwowa w latach 1946-1947 przywieziono ponadto 217 450 woluminów, w tym 7068 rękopisów i 41 505 woluminów starych druków i jakby na ironię nazwano to „darem narodu ukraińskiego dla polskiego”. W liczących dziś ok. 2 mln jednostek zbiorach Ossolineum stanowią one niewielką, ale najbardziej wartościową część.

„Zbieractwo Ossolińskiego nie było pańską fanaberią, mającą na celu uświetnienie siedziby magnata półkami pięknie oprawionych, lecz nie używanych książek, ale
dyktowała je konieczność stworzenia własnego warsztatu naukowego.”

Ok. 70 proc. przedwojennych zbiorów Ossolineum znajduje się we Lwowie: w Ukraińskiej Narodowej Bibliotece Naukowej im. Wasyla Stefanyka, Narodowej Galerii Sztuki im. Borysa Woźnickiego, Muzeum Historycznym, Muzeum Historii Religii oraz Muzeum Etnografii i Rzemiosła Artystycznego...

Foto:Josephus Maximilianus Comes de Tenczyn Ossolinski [...]/Źródło: polona.pl

Przeczytaj artykuł:

źródło:https://dzieje.pl