Polska Izba Książki publikuje raport autorstwa prof. Michała Bernardellego pt. "Analiza symulacyjna wprowadzenia jednolitej ceny okładkowej na polskim rynku wydawniczym"

Czy jednolita cena książki to dobre rozwiązanie dla naszego rynku? Polska Izba Książki publikuje raport autorstwa dr hab. Michała Bernardellego, prof. SGH, pt. „Analiza symulacyjna wprowadzenia jednolitej ceny okładkowej na polskim rynku wydawniczym”

W związku z szeroką dyskusją oraz często pojawiającymi się wątpliwościami dotyczącymi regulacji rynku książki, a szczególnie możliwości wprowadzenia jednolitej ceny książki w ciągu 12 miesięcy od jej premiery, Polska Izba Książki zleciła analizę możliwych skutków ekonomicznych w przypadku przyjęcia takiego rozwiązania.

Raport „Analiza symulacyjna wprowadzenia jednolitej ceny okładkowej na polskim rynku wydawniczym” przygotował dr hab. Michał Bernardelli, prof. SGH, matematyk i ekonomista, który od ponad 20 lat jest konsultantem, kierownikiem i wykonawcą wielu projektów naukowych związanych w głównej mierze z modelowaniem ekonometrycznym oraz sztuczną inteligencją.

Dane wykorzystane w analizie pochodzą od NielsenIQ BookData z panelu agregującego dane sprzedażowe obejmujące około 40% polskiego sektora wydawniczego w zakresie sprzedaży do klienta końcowego. Dane te nie obejmują wszystkich interesariuszy na polskim rynku książki, jednakże udostępnione wolumeny oraz podobieństwo zachowań poszczególnych

podmiotów pozwalają na generalizację wyciągniętych wniosków na podstawie przeprowadzanych analiz ilościowych. Dane o granulacji tygodniowej obejmowały okres dwuletni: od 27. tygodnia 2023 r. do 26. tygodnia 2025 r.

Celem raportu była analiza zagadnienia zachowania jednolitej ceny książki w okresie roku od premiery, we wszystkich kanałach sprzedaży, przy założeniach, że cena zakupu książki nie wzrośnie dla klienta oraz zachowana zostanie porównywalna wielkość wpływów dla każdego interesariusza rynku wydawniczego.

Jednolita cena okładkowa stanowi spełnienie jednego z postulatów rynku wydawniczego w Polsce. Z pewnością nie rozwiązuje wszystkich problemów, lecz jest jednym z ważnych elementów systemowego podejścia do sektora książki. Analizy przedstawione w raporcie dają podstawy do twierdzenia, że wprowadzenie jednolitej ceny okładkowej jest realnym z punktu widzenia biznesowego podejściem dla wszystkich interesariuszy.

Prof. Bernardelli podkreśla w raporcie, że w obecnej sytuacji, kiedy rynek książki w Polsce pozbawiony jest regulacji, tzn. nie ma jednolitej ceny książki, wydawcy nie raportują sprzedaży oraz brak jest instytucjonalnego wsparcia finansowego, całe środowisko działa w sytuacji ograniczonej przejrzystości. To z kolei powoduje brak stabilizacji i utrudnia prowadzenie działalności, tj. planowanie, inwestowanie i podejmowanie racjonalnych decyzji biznesowych. Rynek jest mało przewidywalny, na czym tracą wszyscy jego uczestnicy, a szczególnie mali wydawcy i niezależne księgarnie.

W raporcie znalazły się analizy obecnych relacji między interesariuszami rynku książki w kontekście ich wpływów na poszczególnych etapach powstawania i sprzedaży książki. Pod uwagę zostały wzięte dane sprzedażowe, wolumen i średnie ceny sprzedaży oraz formaty i kategorie wydawnicze. Przedstawione zostały także analizy scenariuszowe w oparciu o wzorce kształtowania polityk cenowych.

Jak czytamy we wnioskach z raportu, wynik przeprowadzonych analiz potwierdza, że właściwie zaprojektowana jednolita cena okładkowa może być dobrym rozwiązaniem dla polskiego rynku książki przy spełnieniu dwóch warunków:

obniżenia jednolitej ceny okładkowej do poziomu rzeczywistej ceny sprzedaży uwzględniającej aktualnie przyznawane upusty cenowe,
renegocjacji rabatów pomiędzy interesariuszami w łańcuchu dostaw poprzez dostosowanie zniżek do innej wartości referencyjne.
Jednocześnie zapewniony zostanie:

podobny poziom cenowy dla konsumentów,
porównywalna wielkość wpływów dla każdego interesariusza rynku wydawniczego, pod warunkiem dostosowania systemu rabatowego w ramach istniejących relacji biznesowych i przy założeniu niewielkiej elastyczności cenowej konsumentów.

Odpowiednio zaprojektowana jednolita cena okładkowa:

może być wyznaczona na podstawie danych historycznych oraz know-how wydawnictw;
zwiększa szansę na optymalizację przychodów pod warunkiem wzięcia pod uwagę wszystkich dostępnych czynników opisujących książkę;
zmniejsza dysproporcje cenowe pomiędzy konkurującymi kanałami sprzedaży;
redukuje wojnę cenową pomiędzy podmiotami obecnymi na rynku jako główny element walki o klienta;
ogranicza likwidację księgarni stacjonarnych, wzmacniając powszechny dostęp do książek;
zmniejsza skutki wykluczenia literackiego.

W raporcie wskazane zostały również kierunkowe wytyczne przystosowujące rozważaną regulację do istniejących warunków. Kluczowa z punktu widzenia założeń regulacji jest jednak możliwość zapewnienia tego samego co obecnie poziomu cenowego książek dla konsumentów indywidualnych. Zaleca się cykliczne powtarzanie analiz dla zapewnienia procesu monitorowania sytuacji na rynku wydawniczym.

Z treścią raportu będą mogli zapoznać się w pierwszej kolejności członkowie Polskiej Izby Książki, a jego prezentacja i spotkanie z prof. Bardellim odbędzie się online 3 marca o godz. 14.00 (obowiązuje rejestracja).

link do rejestracji na spotkanie: https://forms.gle/Tozc4fPmyqFTusQq9

Szeroka prezentacja raportu będzie miała miejsce podczas Poznańskich Targów Książki (scena główna, pawilon 8A) – w piątek 13 marca, w godz. 12.00-13.30 z udziałem panelistów:

- prof. Michała Bernardellego – autora raportu

- Agaty Diduszko-Zyglewskiej - doradczyni Ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego i przewodniczącej Zespołu ds. pola literackiego przy MKiDN

- Soni Dragi - prezeski Federacji Wydawców Europejskich

- Grzegorza Majerowicza – prezesa Polskiej Izby Książki

- Renka Mendrunia - doradcy MD NielsenIQ BookData, szefa panelu BookScan Polska.

Więcej informacji o autorze raportu:

https://www.sgh.waw.pl/wladze-uczelni/dr-hab-michal-bernardelli

Dane: