„Tyran” i „Inferno” Conna Igguldena. Drugi i trzeci tom trylogii o Neronie

Starożytność ma ostatnimi laty bardzo dobrą czytelniczą passę. Cykl powieści Roberta Fabbriego poświęcony Wespazjanowi czy serie Igguldena „Imperator”, „Zdobywca” (z tomem „Narodziny imperium”) i „Ateńczyk” zdobyły sobie uznanie sporej liczby czytelników. Ciekawa akcja i wyjęte z historii narodzin starożytnych imperiów, m.in. Rzymu, oraz miast-państw, takich jak Sparta czy Ateny, fragmenty losów związanych z nimi znanych postaci powodują, iż miłośnik powieści historycznych odnajdzie w nich sporo współczesnych odniesień.

I ja, miłośnik literatury współczesnej i opowiadań science fiction, dałem się im uwieść. Trylogia poświęcona Neronowi, na którą składają się tomy „Neron”, „Tyran” i „Inferno”, pochłonęła całkowicie mój wolny czas. Iggulden ma swój rozpoznawalny styl: opowiada historię Nerona poprzez liczne retrospekcje i poboczne wątki. Intrygując — zaciekawia, zaciekawiając — angażuje naszą uwagę. Uważa, iż nawet zachowanie wiernego Neronowi centuriona Burrusa względem jego matki Agrypiny czy jego relacje ze słynnym filozofem Seneką zdecydowanie wpływają na dalsze losy Nerona, zwanego wtedy Lucjuszem, i jego dwóch przyjaciół, Serenusa i Otona. To wszystko razem tworzy krąg pierwszo- i drugoplanowych postaci występujących w tomie drugim i trzecim. Te kręgi zaś przenikają się, wzbogacając narrację i angażując naszą czytelniczą dociekliwość.

W tomie drugim młody Neron i jego dwaj przyjaciele, Serenus i Oton, używają życia, co nie przeszkadza ich edukacji, o którą dba Agrypina, matka Nerona, żona ułomnego cesarza Klaudiusza. To ona absorbuje naszą uwagę, stając się tak naprawdę szarą eminencją ówczesnego Rzymu. Z drugiego rzędu lub zza parawanu, który odgradza obrady rzymskiego senatu od jej prywatnych apartamentów. Uwielbia władzę; to po niej Neron odziedziczył skłonności do apodyktycznego traktowania ludzi i sterowania nimi — oczywiście dla ich dobra, bo Neron, jak i Agrypina, wiedzą i robią wszystko lepiej od innych. Tom drugi otwiera szczeniacki wybryk Nerona i jego przyjaciół wymierzony w ich ówczesnego nauczyciela Anikteta, który to incydent kończy się jego śmiercią.

Ale zarazem ta z pozoru błaha, jak na stosunki panujące w starożytnym Rzymie, sprawa pokazuje, jaki charakter miał Lucjusz-Neron i na co mógł sobie pozwolić wysoko urodzony Rzymianin.

Tom drugi, zatytułowany „Tyran”, kończy się tragiczną śmiercią Agrypiny, a tom trzeci, „Inferno”, pokaże, jak ta śmierć wpłynie na Nerona, który dzięki bezwzględnym działaniom matki został cesarzem. A to wiązało się z nieograniczoną władzą i dostępem do skarbca Rzymu, co z jednej strony pozwalało mu na realizację różnych dziwnych projektów, takich jak Złoty Dom, a z drugiej przyśpieszyło jego upadek. Bo Neron, mimo wiedzy wpojonej mu przez Senekę, pozostał nieodrodnym synem swojego rodzonego ojca, którym był Gnejusz Ahenobarbus, woźnica rydwanów z frakcji „Zielonych”. Ścierały się w nim dwie siły: pseudoartystyczna egzaltacja i prosta potrzeba zwrócenia na siebie uwagi tłumu, który kupował bochenkiem chleba i paroma obolami, aby ten oklaskiwał jego aktorskie występy, co wtedy kompletnie nie licowało z majestatem i władzą cesarską.

Czy dowiedzieliśmy się czegoś nowego z tych trzech tomów, poza tym, o czym mówi historia czasów Agrypiny, Klaudiusza i Nerona? Myślę, że znając losy bohaterów „Quo vadis”, wiemy, że dojście do władzy takich indywiduów jak Kaligula, Neron czy nawet Klaudiusz i Agrypina skutkowało zakulisowymi morderstwami (vide działania Agrypiny względem Klaudiusza i Brytanika), mającymi utorować im drogę do władzy i tytułów. Wychodzi na wierzch słabość ówczesnego senatu i republiki rzymskiej. Druga myśl jest taka, że żadna zbrodnia czy bratobójstwo nie pozostanie nieosądzone — czy to przez boską, czy przez ludzką sprawiedliwość. Tak było i w tym wypadku, co tylko przyczyniło się do rozprzestrzenienia się po ówczesnym świecie chrześcijaństwa — nowej religii i jej zwolenników.

O książkach

  • Autor: Conn Iggulden

  • Cykl: trylogia „Neron” (tomy: „Neron”, „Tyran”, „Inferno”)

  • Tom 2: „Tyran” (tytuł oryginału: „Tyrant”), premiera 27 stycznia 2026, 440 stron, ISBN 978-83-8338-340-8

  • Tom 3: „Inferno” (tytuł oryginału: „Inferno”), premiera 2 czerwca 2026, 456 stron, ISBN 978-83-8338-450-4

  • Przekład: Katarzyna Karłowska

  • Wydawca: Dom Wydawniczy REBIS

Autor recenzji: Gabriel Leonard Kamiński.