Historyk i varsavianista Błażej Brzostek został laureatem Nagrody Literackiej „Znaczenia" 2026 za książkę „Życie codzienne kobiet w PRL" (Państwowy Instytut Wydawniczy). To wokół tego tytułu zbudowany zostanie program VI edycji Festiwalu Literackiego „Znaczenia", który odbędzie się 19–20 września 2026 roku w Wołominie oraz 21 września w Mazowieckim Instytucie Kultury w Warszawie.

Uzasadnienie kapituły

Kapituła Nagrody „Znaczenia" uhonorowanie Błażeja Brzostka uzasadniła następująco:

„«Życie codzienne kobiet w PRL» Błażeja Brzostka to książka pisana z tej części codzienności, której wielka historia z reguły nie zauważała. Autor sięga po pamiętniki, poradniki, prasę i dokumenty, by zrekonstruować świat kobiecej pracy podtrzymującej życie: gotowania, prania, kolejek, opieki, sąsiedzkich kręgów wzajemności. Brzostek nie poprzestaje jednak na wpisywaniu kobiecych historii w czas cykliczny, oddany rytmom, periodom, obowiązkom, rytuałom. Tym poświęcona jest pierwsza część jego drobiazgowej, osadzonej w realiach, ale też po ludzku czułej książki. W drugiej części badacz (a zarazem wspaniały opowiadacz!) wpisuje życie codzienne kobiet w czas historyczny, w opowieść linearną, rozpisywaną na przełomy polityczne w okresie PRL, które dotąd opowiadano głównie z punktu widzenia mężczyzn. Brzostka interesuje przede wszystkim wolność – taka, jak ją rozumiały, definiowały i przeżywały same świadkinie epoki. «Wyrywanie się ku wolności oznacza narastającą arytmię codzienności» – pisze autor w odniesieniu do jednego z filmowych obrazów kobiet w PRL-u. I tę arytmię minionego czasu, odzywającą się w świadectwach swoich bohaterek, Błażej Brzostek wychwytuje z dokładnością wręcz elektrokardiograficzną. To właśnie za wsłuchanie się w żywo bijące echa kobiecych znaczeń chcemy uhonorować Autora Nagrodą «Znaczenia» 2026."

W składzie kapituły konkursowej znaleźli się: Zofia Król (przewodnicząca), Urszula Zajączkowska, Joanna Mueller, Elżbieta Szymańska i Adam Pluszka.

O książce

Tytuł: Życie codzienne kobiet w PRL
Autor: Błażej Brzostek
Wydawca: Państwowy Instytut Wydawniczy (PIW)

Książka rekonstruuje świat codziennego życia kobiet w Polsce Ludowej na podstawie pamiętników, poradników, prasy i dokumentów epoki. Pierwsza część skupia się na rytmach i obowiązkach wypełniających kobiecą codzienność – pracy domowej, kolejkach, opiece, sąsiedzkiej wzajemności. Część druga osadza te doświadczenia w czasie historycznym: na tle kolejnych przełomów politycznych PRL, opowiedzianych po raz pierwszy z perspektywy kobiet i ich rozumienia wolności.

Błażej Brzostek – biogram

Błażej Brzostek (ur. 5 kwietnia 1977 r. w Mińsku Mazowieckim) – historyk, adiunkt w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki. Absolwent Międzydziedzinowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych UW; magisterium w 2001 roku, doktorat w 2005, habilitacja w 2016. W 2002 roku uzyskał dyplom DEA w École des Hautes Études en Sciences Sociales w Paryżu.

Specjalizuje się w historii społecznej i kulturowej Polski oraz Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem historii Warszawy i historii codzienności. Autor m.in.:

  • Robotnicy warszawscy. Konflikty codzienne 1950–1954 (Trio, 2002)
  • Za progiem. Codzienność w przestrzeni publicznej Warszawy 1955–1970 (Trio, 2007)
  • PRL na widelcu (Baobab, 2010)
  • Paryże innej Europy. Warszawa i Bukareszt, XIX i XX wiek (WAB, 2015)
  • Wstecz. Historia Warszawy do początku (Muzeum Warszawy, 2021)

Za Wstecz. Historię Warszawy do początku otrzymał w 2022 roku Nagrodę Stowarzyszenia Autorów ZAiKS im. Karola Małcużyńskiego za varsaviana oraz Nagrodę Literacką m.st. Warszawy w kategorii „Książka o tematyce warszawskiej".

Festiwal Literacki „Znaczenia"

Festiwal Literacki „Znaczenia" to wyjątkowe wydarzenie kulturalne – co roku budowane wokół jednej książki wybranej przez kapitułę złożoną z ekspertek i ekspertów literackich. Najważniejszym kryterium wyboru nie jest prestiż czy sprzedaż, lecz zdolność danego tytułu do inicjowania dyskusji, pobudzania działań i spotkań ludzi.

Na podstawie wybranej książki organizowane są debaty, seanse filmowe, wystawy sztuki, koncerty, spotkania autorskie i warsztaty dla dzieci – wszystkie z zadaniem pogłębienia i poszerzenia znaczeń zawartych w oryginalnym tekście. Autor lub autorka nagrodzonej książki otrzymuje nagrodę w wysokości 15 000 zł oraz unikatową statuetkę stworzoną przez studenta lub studentkę Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

VI edycja Festiwalu „Znaczenia" odbędzie się:
19–20 września 2026 r. – Wołomin
21 września 2026 r. – Mazowiecki Instytut Kultury, ul. Elektoralna 12, Warszawa

Więcej informacji: znaczenia.pl

Organizatorzy i kontakt

Głównymi organizatorami festiwalu są Mazowiecki Instytut Kultury, gmina Wołomin oraz Miejska Biblioteka Publiczna w Wołominie im. Zofii Nałkowskiej. Współorganizatorem jest Miejski Dom Kultury w Wołominie.

Mazowiecki Instytut Kultury
ul. Elektoralna 12, 00-139 Warszawa
promocja@mik.waw.pl
tel. 22 586 42 59
mik.waw.pl/repertuar