Nagroda miesięcznika „Nowe Książki” przyznawana jest publikacjom reprezentującym wybitne wartości humanistyczne. W gronie jej dotychczasowych laureatów znajdują się m.in. Tadeusz Różewicz, Jerzy Jedlicki, Ryszard Kapuściński, Barbara Skarga, Urszula Kozioł, Kazimierz Orłoś, Maria Poprzęcka oraz Jan Tomkowski. W ubiegłym roku nagrodę otrzymała Maryla Zielińska.

Nagroda „Nowych Książek” za rok 2025 dla Ronda Wiatraczna

Nagrodzona książka przenosi czytelnika na warszawski Grochów, widziany z perspektywy szczególnej, niepoddającej się łatwemu opisowi. W interpretacji przedstawionej na łamach „Nowych Książek” jest to przestrzeń oporna na uwznioślenie – labilna, widmowa, niejednoznaczna. Jak zauważa w swojej recenzji Ronda Wiatraczna Dariusz Nowacki, autor prowadzi narrację „na progu eseizowanej autofikcji”, unikając wprost autobiograficznej formuły i proponując zamiast niej literacką wędrówkę po miejscach, wspomnieniach i drobnych epifaniach codzienności.

Jednym z kluczowych doświadczeń tej prozy jest właśnie epifaniczny sposób postrzegania rzeczywistości. Epifania u Bieńczyka nie oznacza jednak pełnego rozpoznania sensu świata; bliżej jej do nagłych olśnień, które nie tyle wyjaśniają rzeczywistość, ile pozwalają dostrzec jej złożoność. W takich momentach Grochów odsłania się jako przestrzeń pełna sprzeczności i nieoczywistych znaczeń, widocznych dopiero w krótkich przebłyskach uważnej obserwacji.

Jak podkreślono w „Nowych Książkach”, książka stopniowo traci znaczenie jako przewodnik po Grochowie i przekształca się raczej w zapis wewnętrznych ćwiczeń – medytację nad fragmentarycznością doświadczenia, nad ograniczeniami poznania oraz nad ludzką skłonnością do rozpamiętywania własnych słabości. Obserwacja przestrzeni splata się tu z namysłem nad kondycją człowieka i nad sposobami rozumienia codzienności.

Decyzją zespołu redakcyjnego miesięcznika Rondo Wiatraczna zostało uznane za najwybitniejszą książkę minionego sezonu wydawniczego. Uroczystość wręczenia nagrody była okazją do uhonorowania twórczości Marka Bieńczyka oraz do przypomnienia idei wyróżnienia, które od ćwierć wieku wskazuje książki szczególnie ważne dla współczesnej refleksji humanistycznej.

Podczas gali laudację wygłosił Piotr Sadzik, a fragmenty nagrodzonej książki przeczytała Magdalena Schejbal. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli środowiska literackiego, krytyków oraz czytelników miesięcznika.

Foto: Laureat nagrody Marek Bieńczyk podczas wczorajszej gali / fot. Daniel Bednarz, IK